Szukasz pomocy psychologicznej? Sprawdzone badania i porady w naszym gabinecie!

Cechy u człowieka – ciąg dalszy

Cechy powierzchniowe są wytworem interakcji cech źródłowych i na ogół można oczekiwać, że będą mniej stałe niż czynniki. Cattell przyznaje, że obserwatorowi posługującemu się jedynie zdrowym rozsądkiem wydaje się na ogół, że cechy powierzchniowe są ważniejsze i mają większe znaczenie niż cechy źródłowe, gdyż odpowiadają one uogólnieniom tego rodzaju, jakich można dokonać na podstawie zwykłej obserwacji. Jednakże na dalszą metę okazuje się, że właśnie cechy źródłowe są najbardziej użyteczne przy wyjaśnianiu zachowania.

Niewątpliwie każda pojedyncza cecha może reprezentować wynik działania czynników środowiskowych, czynników dziedzicznych lub pewnej mieszaniny obu rodzajów czynników. Cattell sugeruje, że podczas gdy cechy powierzchniowe muszą być wynikiem oddziaływania mieszaniny tych czynników, jest co najmniej możliwe, iż cechy źródłowe można podzielić na te, które reprezentują dziedziczność, lub ogólnie – czynniki konstytucjonalne, oraz te, które wywodzą się z czynników środowiskowych. Cechy będące wynikiem działania warunków środowiskowych noszą nazwę cech ukształtowanych przez środowisko (environmental-mold traits): cechy odzwierciedlające działanie czynników dziedzicznych zawsze są cechami konstytucjonalnymi (iconstitutional traits).

Jeśli cechy źródłowe ustalone za pomocą analizy czynnikowej są czystymi niezależnymi wpływami, jak sugeruje istniejący materiał dowodowy, to nie mogą być one rezultatem zarówno dziedziczności, jak i środowiska, lecz muszą wynikać z jednego lub drugiego […]. Wzorce wynikające w ten sposób z wewnętrznych warunków czy wpływów możemy nazwać konstytucjonalnymi cechami źródłowymi. Unikamy terminu „wrodzone”, ponieważ wiemy tylko tyle, że źródło ma charakter fizjologiczny i znajduje się wewnątrz organizmu, a to znaczy tyle co wrodzone jedynie w pewnej części przypadków. Z drugiej strony dany wzorzec może być „wdrukowany” (imprinted) w osobowość przez coś zewnętrznego względem niej. […] Takie cechy źródłowe przejawiające się w postaci czynników możemy nazwać cechami ukształtowanymi przez środowisko, ponieważ powstają one pod kształtującym wpływem instytucji społecznych i rzeczywistości fizycznej, które składają się na wzorzec kulturowy (Cattell 1950, s. 33-34).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.