Szukasz pomocy psychologicznej? Sprawdzone badania i porady w naszym gabinecie!

Idiograficzny a nomotetyczny sposób podejścia Allporta

Allport podkreślał z naciskiem, że badacz ma do wyboru dwie drogi: studiować zachowanie w kategoriach ogólnych zasad uniwersalnych zmiennych, obejmując swymi badaniami wielką liczbę osób, lub skoncentrować się na indywidualnym przypadku, stosując takie metody i zmienne, które uwzględniają fakt, że każdy człowiek jest osobą jedyną w swoim rodzaju. Dla określenia tych dwóch sposobów podejścia do badań nad zachowaniem Allport zapożyczył od niemieckiego filozofa Windelbanda terminy: idiograficzne (indywidualne) i nomotetyczne (uniwersalne). Później (1962) jednak zaproponował, by zastąpić je nowymi terminami: morfogeniczne (morphogenić) – zamiast idiograficznego i dymensyjne (dimensional) – zamiast nomotetycznego. W psychologii jest miejsce dla obu tych sposobów podejścia – stwierdza Allport – lecz dotychczas nacisk na stosowanie i rozwijanie metod nomotetycznych był tak silny, zwłaszcza w psychologii amerykańskiej, że konieczna jest radykalna zmiana orientacji. Reorientacja taka jest szczególnie pilna z tego względu, że podejście morfogeniczne prowadzi do lepszego przewidywania i zrozumienia zachowania. W gruncie rzeczy jedynie znając daną osobę jako osobę, potrafimy przewidzieć, co ona uczyni w danej sytuacji.

Ten nacisk na podejście morfogeniczne wynika w logiczny sposób z kilku cech stanowiska teoretycznego Allporta. Po pierwsze, podkreślany przez niego fakt, że każda osoba jest jedyna w swoim rodzaju, nakłada na badacza poważny obowiązek doboru takich metod badawczych, które nie powodowałyby zaciemnienia czy zatarcia tej indywidualności. Po drugie, ściśle wiąże się z tym nacisk na doniosłe znaczenie dyspozycji osobistych (cech indywidualnych) jako głównych wyznaczników zachowania. Jeśli te dyspozycje są „rzeczywistymi” jednostkami osobowości i jeśli są one charakterystyczne dla jednej tylko osoby, to niewątpliwie najbardziej efektywnym sposobem podejścia do badania zachowania będzie metoda polegająca na studiowaniu jednostki.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.