Szukasz pomocy psychologicznej? Sprawdzone badania i porady w naszym gabinecie!

MALTUZJANIZM

Jedną z najważniejszych teorii przyrostu ludności i jego konsekwencji stworzył pod koniec XVIII w. angielski duchowny i ekonomista Thomas Mal- thus (1926: oryginał, 1798). Twierdził on, że naturalne namiętności mężczyzn i kobiet doprowadzą do „geometrycznego” przyrostu liczby urodzeń, przez co rozumiał on, że przyrost ten będzie niezwykle szybki (w postępie geometrycznym): jednocześnie produkcja żywności będzie rosła jedynie „arytmetycznie”, z powodu ograniczonych możliwości technologicznych rolnictwa i niewystarczającego areału ziem ornych (uprawnych). Liczba ludności będzie więc wzrastała szybciej niż środki niezbędne do jej utrzymania.

Malthus uważał, że przyrost ludności winien być kontrolowany, w przeciwnym razie nieuchronne będą nędza i głód. Według niego istniały tylko dwa sposoby opanowania tej katastrofalnej eksplozji demograficznej: kontrola pozytywna i kontrola zapobiegawcza. Pierwszy rodzaj kontroli to naturalne ograniczenie liczby ludności na skutek głodu, chorób i wojen. Malthus osobiście preferował zapobiegawczą kontrolę przyrostu ludności: stosowanie „moralnej wstrzemięźliwości”. Opowiadał się za wstrzemięźliwością seksualną, kontrolą urodzeń (choć przekonania religijne nie pozwalały mu popierać „metod nienaturalnych”) i późnym zawieraniem małżeństw.

Ponieważ jednak Malthus uważał, że dopóki ludziom nie zagrozi głód, większość z nich nie narzuci sobie takiej moralnej wstrzemięźliwości, pesymistycznie oceniał zdolność świata do kontrolowania nadmiernego i szkodliwego przyrostu ludności. Ten pesymizm był powodem nadania mu przydomku „smętnego pastora”. Malthus opowiadał się również za zniesieniem zapomóg dla ubogich (tego, co dzisiaj nazywamy pomocą społeczną), co, według niego, miało przyczynić się do zmniejszenia liczebności warstwy, w której wskaźnik urodzeń był znacznie wyższy niż w warstwie ludzi bogatych.

Malthus nie przewidział kilku zmian, które później podważyły jego główną tezę. Po pierwsze, opracowano nowe techniki kontroli urodzin i jednocześnie rozpowszechnił się model małej rodziny: w znacznym stopniu zmniejszyło to liczbę przyrostu ludności. Po drugie, rozwój technologii rolniczych i irygacyjnych umożliwił olbrzymi wzrost produkcji żywności. Ograniczenie liczby przyrostu ludności i równocześnie szybkie zwiększenie ilości dostępnej na rynku żywności to argumenty kwestionujące słuszność poglądów Malthusa.

Niektóre z idei Malthusa są jednak nadal aktualne. Była już mowa o szybkim przyroście ludności w krajach rozwijających się, który zagraża trwałości ich zasobów ekonomicznych. Poza tym, należy uświadomić sobie, że istnieje pewna nieprzekraczalna granica rozwoju technologicznego, od którego zależy wzrost zarówno areału gruntów ornych, jak i produkcji żywności. Problem przyrostu ludności – szczególnie w krajach rozwijających się – jest więc nadal aktualny z dwóch głównych powodów: 1) przyrost ludności prowadzi do zmniejszenia powierzchni gruntów ornych: 2) intensywna eksploatacja zasobów naturalnych narusza ekosystem – system stworzony w wyniku interakcji społeczności żywych organizmów z ich środowiskiem.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.