Szukasz pomocy psychologicznej? Sprawdzone badania i porady w naszym gabinecie!

O WPŁYWIE CIĘŻKICH WARUNKÓW MATERIALNYCH NA PSYCHIKĘ CZ. II

Wypadnie teraz wspomnieć o tym poglądzie, który uznaje poczucie niższości za ważne psychiczne następstwo lichych materialnych warunków życia. Stanowisko to nawiązuje oczywiście do „psychologii indywidualnej” Alfreda Adlera. Treść tej teorii jest powszechnie znana i dlatego nie będziemy jej tu rozwijali. Niektórzy autorzy rozszerzają koncepcję Adlera właśnie na stosunek warstw ekonomicznie upośledzonych do warstw uprzywilejowanych. Warstwy te przeżywają rzekomo chronicznie poczucie niższości, które hamuje swobodną ekspansję ich władz psychicznych. Takie jest między innymi stanowisko O. Rüblego. Wiadomo, iż DeMan w swojej psychologii socjalizmu1 tak właśnie przedstawia stosunek klasy robotniczej do klasy burżua- zyjnej. Pogląd ten spotkał się ze sprzeciwem szeregu krytyków2. Zachodzi tu mianowicie następujące nieporozumienie. Osoby, które czują się „niższymi” w ogólniejszym tego słowa znaczeniu, mogą albo uważać siebie za istotnie niższych czy to pod względem zdolności, czy też ogólnej energii życiowej, albo też jedynie sądzić, że zostały wprowadzone w stan poniżenia -wbrew odczuwanej wartości własnej. Otóż gdy idzie o młodzież robotniczą i klasę robotniczą w ogóle, wchodzi często w grę ten właśnie przypadek drugi, a nie – jak mogliby sądzić zwolennicy teorii Adlera – przypadek pierwszy. Przypominamy tutaj omówioną wcześniej już przez nas tezę Doillarda, który wywodzi, że unicestwienie potrzeb i pragnień stwarza często postawę agresywną, a nie postawę bierną, pełną rezygnacji.

Jako ostatni przykład wpływu kłopotów materialnych na psychikę przytoczymy jeszcze wyniki badań dotyczących psychicznych wpływów bezrobocia3. W badaniach tych okazało się, iż osoby dotknięte bezrobociem są z początku pełne nadziei, że kryzys minie. Poszukują też uparcie, prawie natrętnie jakiejś możliwości zajęcia, chociażby finansowo niedostatecznego. Im dłużej jednak utrzymuje się bezrobocie, tym bardziej zaczyna formować się stan apatii. Odnośne jednostki ‚tracą z czasem wszelkie zainteresowania, nie tylko -te, które dotyczą bezpośrednio możliwości pracy. Powstaje u nich – jak to specjalnie podkreśla Klineberg – utrata poczucia czasu. Opóźniają bardzo umówione terminé spotkań, ‚tak jakby czas nie miał dla nich żadnego znaczenia.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.