Szukasz pomocy psychologicznej? Sprawdzone badania i porady w naszym gabinecie!

Rola doświadczenia i wiedzy

Rola doświadczenia i wiedzy uwidacznia się szczególnie wyraźnie w przypadku, gdy dwie osoby, o różnym stopniu znajomości przedmiotu, odbierają takie same zespoły bodźców. Inna jest treść spostrzeżenia wzrokowego architekta i inna laika, mimo że obaj patrzą np. na ten sam projekt architektoniczny. Człowiek, który nie interesuje się numizmatyką i przypadkowo ogląda starą monetę, dostrzega niewiele szczegółów. Baczne skupienie uwagi i chęć zapamiętania wyglądu monety też okażą się niewystarczające: spostrzeżenia nie znajdują tu oparcia w dotychczasowej wiedzy. Numizmatyk natomiast łatwo dostrzeże i zapamięta wykrój liter, skróty poszczególnych słów, rodzaj znaku menniczego i jego położenie, rysunek kryzy na wizerunku panującego, rozmieszczenie cyfr oznaczających rok wybicia monety i szereg innych szczegółów. Zachodzi tu wyraźny związek między treścią spostrzeżenia, jako całością zorganizowaną, a wiedzą spostrzegającego i pewnym utrwalonym sposobem ustosunkowania się do określonych przedmiotów. O tym że posiadane informacje i doświadczenie mogą też powodować zafałszowanie spostrzeżeń, świadczą dość często występujące złudzenia.

Człowiek doznaje nadto różnych co do treści spostrzeżeń – mimo oddziaływania na niego każdorazowo takiego samego zespołu bodźców – jeżeli w jednym przypadku jest zmęczony, kiedy indziej znajduje się w stanie pobudzenia emocjonalnego lub podano mu pewne informacje wytwarzające gotowość do dostrzeżenia określonych właściwości przedmiotu.

To co powiedziano przykładowo przede wszystkim o spostrzeżeniach wzrokowych dotyczy – w zakresie ogólnych prawidłowoś- ci – różnego rodzaju spostrzeżeń, a więc słuchowych, dotykowych i innych.

Niezależnie od różnorodności spostrzeżeń w znaczeniu ich indywidualnego zróżnicowania, nierzadko ujawnia się ich wybiórczość, stanowiąca zresztą właściwość zbliżoną. Polega ona na dostrzeganiu niektórych przedmiotów (ich elementów lub cech) przy równoczesnym niedostrzeganiu innych, mimo obiektywnie takich samych warunków spostrzegania. Wybiórczość spostrzegania znajduje częściowe wyjaśnienie w odmienności ludzkich zainteresowań, reakcji emocjonalnych, schematów poznawczych (rozdz. V) i dążeń.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.