ROZWÓJ MYŚLENIA CZ. II

Stopniowe przekształcanie się słowa w bodziec drugiego układu sygnałowego (co staje się podstawą tworzenia pojęć) badała metodami eksperymentalnymi M. M. Kolcowa (1968). Wyodrębnia ona w tym procesie cztery stadia:

– W stadium I, które trwa mniej więcej do połowy 2 r.ż., słowo oznacza tylko jednostkowe i konkretne rzeczy lub osoby, np. słowa: „mama” lub „lala” wywołują u dziecka wyobrażenie jego matki i jego lalki. Polecenie: „posadź” czy „połóż” rozumiane jest przez dziecko tylko w odniesieniu do konkretnej lalki, którą nauczyło się ono sadzać lub kłaść do wózka,, nie wykonuje go natomiast, gdy każe mu się posadzić lub położyć inną lalkę, misia lub zajączka.

– W stadium II, od 1V2 do 2 r.ż., słowo reprezentuje już kilka przedmiotów lub czynności, np. wyraz „lala” staje się sygnałem kilku lalek posiadających wspólne cechy. Znaczenie słowa jako sygnału staje się szersze, a jednocześnie bardziej uściślone, gdyż dziecko poznaje coraz więcej oznak (właściwości) odróżniających daną klasę (rodzaj) przedmiotów od innej ich klasy.

– W stadium III, w wieku ok. 3 lat, znaczenia sygnalizacyjnego nabierają słowa określające przedmioty odmienne pod względem wyglądu, zewnętrznego. Dziecko rozumie np. takie słowa, jak: „zabawka”, „meble”, „naczynie”, stanowiące uogólnienie wielu konkretnych przedmiotów, którymi można się bawić, które znajdują się w mieszkaniu lub którymi posługujemy się przy jedzeniu. Znaczenie słowa odrywa się tutaj od konkretnych, sensorycznych cech przedmiotu, czyli jego własności ujmowanych za pomocą narządów zmysłowych.

– W stadium IV, osiąganym zwykle przez dzieci ok. 5 r.ż., następuje zrozumienie takich sygnałów słownych, których znaczenie jest niezwykle szerokie i uogólnione, a źródła zmysłowe bardzo odległe. Dziecko rozumie np. słowo „rzecz”, obejmujące wiele sygnałów rodzajowych: zabawki, meble, naczynia, odzież itp. Zaczyna też pojmować znaczenie słów określających niektóre zjawiska społeczne, ekonomiczne i kulturowe oraz proste pojęcia liczbowe, czasowe i przestrzenne. Zalążki tych pojęć kształtują się jednak w okresie poniemowlęcym.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *