Szukasz pomocy psychologicznej? Sprawdzone badania i porady w naszym gabinecie!

Środowisko jako główny determinant zachowania

Niemniej najnowsze badania psychologiczne wykazują, że środowisko zewnętrzne odgrywa większą rolę, niż to wynika z potocznych obserwacji. Wiele zachowań, które zgodnie z mądrością obiegową są głównie determinowane przez osobowość, a więc system struktur poznawczych, w rzeczywistości zależy od informacji płynących ze środowiska. Przytoczę jeden z licznych przykładów. Wielu ludzi przyjmuje pogląd, że style podejmowania decyzji, zwane stylem ryzykownym i asekuranckim, są względnie trwałymi cechami osobowości. Człowiek wybiera śmiałe i odważne poczynania, ponieważ jest ryzykantem: przeciwnie, preferuje on działania ostrożne, gdyż jest asekurantem. Zgodnie z tym, styl podejmowania decyzji zależy od osobowości. W ostatnich latach psychologowie przeprowadzili kilka eksperymentów, które przeczą tym poglądom i które wskazują, że dzięki odpowiedniej manipulacji zmiennymi sytuacyjnymi ludzie preferują bądź działania ryzykowne, bądź działania asekuranckie. W jednym z takich eksperymentów studenci rozgrywali proste zakłady, w których można było wygrać lub przegrać pewną sumę pieniędzy. W pierwszej sytuacji proszono ich o dokonanie wyboru zakładów preferowanych, w sytuacji drugiej zaś polecono im ustalić cenę każdego z zakładów, czyli ocenić, za jaką sumę gotowi są oni sprzedać te zakłady. Wbrew przewidywaniom, okazało się, że w pierwszej sytuacji studenci byli asekurantami, w drugiej zaś – ryzykantami. Zatem dość subtelna zmiana instrukcji eksperymentalnej radykalnie wpłynęła na ich zachowanie. Jest to jeden z wielu dowodów potwierdzających hipotezę, że to nie osobowość, ale środowisko, a głównie struktura instytucji społecznych czyni z ludzi bądź ryzykantów, bądź asekurantów. Dyrektor fabryki, który podejmuje totalnie ostrożne decyzje w zakresie produkcji, bywa hazardzistą w czasie prowadzenia samochodu na autostradzie.

Zgodnie z poznawczą koncepcją człowieka środowisko jest ważnym, a czasem głównym determinantem zachowania. Warto jednak pamiętać, że zwolennicy tej koncepcji inaczej rozumieją rolę środowiska niż behawioryści. Ci ostatni uważają, że świat zewnętrzny steruje zachowaniem dzięki temu, że znajdują się w nim wzmocnienia pozytywne (nagrody) i negatywne (kary). Tymczasem według referowanej koncepcji ludzkie czynności są regulowane przez informacje płynące ze środowiska. Gdyby to ostatnie nie było źródłem informacji, nie miałoby ono żadnego znaczenia dla człowieka. Nie jest to jedyna różnica. Jest to jednak różnica najważniejsza.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.