Translacja wzrokowa

Zdarza się, że kierujemy działaniem za pomocą jednych zmysłów, a oceniamy wynik działania za pomocą innych. W golfie oraz innych grach wrażenia uzyskane dzięki zmysłowi równowagi, mięśniom i stawom są ważne dla określenia rodzaju reakcji, ale ocenę skutków reakcji przeprowadzamy opierając się na wzroku i słuchu. Znajomość wyników może mieć słaby wpływ na działanie ludzi starszych, nie dlatego, że ich wzrok nie potrafi dostrzec błędów, ale ze względu na nieprawidłową translację między sygnałem wzrokowym a korekturą kinestetyczną. Wiele sytuacji w pracy wymaga przesuwania percepcji między początkiem a końcem czynności. Praca wysoce wyspecjalizowana wymaga ciągłych translacji między różnymi zmysłami. Starsi ludzie z trudem uzyskują i zachowują taką sprawność.

Inny rodzaj translacji wzrokowej zachodzi wówczas, gdy obraz pionowy ma wywołać reakcję w poziomie, np. gdy punkt na pionowym ekranie radaru ma być przeniesiony na poziomy układ współrzędnych. Oczywiście, najlepiej jest, gdy jeden ekran jest umieszczony blisko i w zgodnym kierunku z drugim. Welford opisuje eksperyment, w którym szereg lampek ułożonych poziomo, ponumerowanych kolejno od 1 do 12, był połączony z poziomym szeregiem wyłączników. Wyłącz- niki były również ponumerowane od 1 do 12, jednak kolejność ich nie była zachowana zgodnie z kolejnością lampek (3). Oddzielna tablica wskazywała pozycję wyłącznika dla każdej lampy. Stosowano trojaki układ elementów stopniując trudności: tablica umieszczana była: 1) bezpośrednio nad wyłącznikami, 2) w połowie odległości między wyłącznikami i lampami, 3) bezpośrednio pod linią lamp. Błędy w działaniu miały różny charakter. Badani odnosili np. oznaczenia z tablicy do lamp, a nie do wyłączników, nie korzystali z tablicy lub korzystali z niej dwukrotnie. Błędy mogły być powodowane naturalnym dążeniem badanych do upraszczania zadania, tak aby wykonanie go leżało w granicach ich możliwości. Zarówno czas wykonania, jak i liczba błędów u ludzi starszych wzrastały znacznie przy najwyższym stopniu trudności. Zadanie wymagało dwukrotnej translacji: po pierwsze, translacji abstrakcyjnej między położeniem lampy a numerem w tabeli i, po drugie, translacji przestrzennej między szeregiem wyłączników a odległą od nich tablicą. Welford wyjaśnił, że każda translacja powoduje pewne pogorszenie działania ludzi starszych. Pogorszenie to jest nieproporcjonalnie duże przy obu translacjach stosowanych łącznie. Podobne efekty zaobserwowano przy innych zadaniach. Każda dodatkowa komplikacja zadania wywołuje u ludzi starszych nieproporcjonalnie wielki spadek sprawności, i odwrotnie – usunięcie jednej komplikacji może spowodować znaczną poprawę działania. Fakt ten może być ważnym czynnikiem przy szkoleniu. Nieproporcjonalny wzrost czasu wykonania i liczby błędów w zadaniach związanych z procesami translacji i procesami organizującymi myślenie może być spowodowany stopniowym, kumulującym się zanikiem komórek mózgowych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *