Szukasz pomocy psychologicznej? Sprawdzone badania i porady w naszym gabinecie!

Własności merytoryczne teorii osobowości – ciąg dalszy

Inny stary spór dotyczy względnego znaczenia świadomych i nieświadomych wyznaczników zachowania. Jeśli odwołamy się do kategorii archaicznych, spór ten dotyczy względnej racjonalności lub irracjonalności zachowania ludzkiego. Pojęcie „nieświadomość” zastosowane jest tutaj w odniesieniu do tych wyznaczników zachowania, których jednostka sobie nie uświadamia lub może je sobie uświadomić jedynie w specjalnych okolicznościach. Teorie osobowości można uszeregować od tych, które wyraźnie odrzucają jakiekolwiek rozważania o nieświadomych determinantach zachowania lub wręcz nie uznają ich istnienia, do tych, które uznają je za najważniejsze lub najsilniejsze wyznaczniki zachowania. Pośrednie stanowisko przyjmują teoretycy, którzy skłonni są uznać, iż czynniki nieświadome odgrywają decydującą rolę w zachowaniu osób z zaburzeniami lub chorych psychicznie, natomiast zachowaniem osób normalnych rządzą motywy świadome.

Od wielu wieków osoby badające ludzkie zachowanie stawiały sobie również pytanie o względne znaczenie hedonizmu, nagród lub konsekwencji zachowania. W najwcześniejszych sformułowaniach, jak na przykład u utylitarystów, Benthama i J. S. Milla, pytanie to dotyczyło tego, czy człowiek jest motywowany przede wszystkim przez poszukiwanie przyjemności i unikanie przykrości. W swej współczesnej wersji problem ten ujęty jest w postaci „prawa efektu”. Według tego prawa utrwalają się, czyli zostają wyuczone, jedynie te reakcje, którym towarzyszy nagroda lub wzmocnienie. W obu wypadkach pytanie dotyczy tego, w jakim stopniu nagrody (przyjemność) determinują zachowanie. I znów możemy stwierdzić, iż teorie tworzą pod tym względem kontinuum, od tych, które przypisują dominującą rolę nagrodom lub wzmocnieniom, do tych, które minimalizują znaczenie nagród lub włączają ich działanie do innych kategorii teoretycznych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.